De achtergronden van project ‘Drie Zusters’ te Gorinchem

De geschiedenis:
In 1882 werd door de gemeente Gorinchem een vergunning afgegeven voor het ‘plan voor 2 scholen te Gorinchem’, een Tusschen- en Burgerschool voor Meisjes. De scholen boden ruimte aan in totaal 358 leerlingen.
Het onderwijs op de Burgerschool was een tweejarige opleiding en was aan het einde van de 19de eeuw het laagste niveau middelbaar onderwijs dat gevolgd kon worden. Er werden algemeen vormende vakken gegeven, zoals wiskunde, natuurkunde, Nederlands, geschiedenis, etc. De meisjes scholen werden destijds opgezet door particulier initiatief, met behulp van financiële steun van gemeente en rijk. In 1885 werd de subsidiëring stop gezet dus mogelijk hebben deze scholen in de Zusterstraat en Zustersteeg nog van het laatst staatje van de subsidie kunnen profiteren.

De scholen staan op de vermoedelijke locatie van de tuin van het Agnietenklooster, dat in de 16e eeuw grotendeels gesloopt werd. In 1882 moest voor de bouw van de huidige schoolgebouwen een bestaande school in de Zusterstraat gesloopt worden. Over de tussenliggende periode is weinig bekend

Dat de school aan het eind van de 19de eeuw goed liep blijkt uit de bouw van een extra klaslokaal in 1893. Daarbij waren er in die periode grote veranderingen in het onderwijs: verschillende soorten onderwijs werden begin 20ste eeuw ook toegankelijk voor meisjes en gemengde klassen deden langzaam aan hun intrede. Hoe de geschiedenis zich op deze scholen verder heeft voltrokken is bij deze studie niet verder onderzocht.

Rond 1980 waren de gebouwen gebruikt door het Protestants Christelijke Vormingscentrum. Er werd o.a. les gegeven in elektrotechniek, huishoud theorie, lassen, en bromfietstechniek. Hiervoor had het gebouw diverse wijzigen ondergaan, met name in het interieur. Van de oorspronkelijke lambriseringen, deuren en overige wand-, vloer- en plafondafwerkingen was niet veel bewaard gebleven.

De architectuur:
De Tusschen- en Burgerschool is ontworpen in eenvoudige neoclassicistische stijl. De ontwerper van de gebouwen is onbekend. Het gebouw bestond uit hoge klaslokalen en elk lokaal had zijn eigen kachel met schoorsteen en een uitbouw met wc. Binnen het bouwblok bevonden zich twee kleine speelplaatsen. Opvallend is de rijke detaillering van de gevel aan de straatzijde met de toepassing van zandstenen voor de cordonlijsten, hoekblokken en sluitstenen. De van de weg afgekeerde gevels zijn daarentegen heel eenvoudig gedetailleerd, zonder de toepassing van zandsteen of ornamentiek.

De restauratie:
Grofweg zijn er drie duidelijke bouwfasen in de gebouwen de herkennen. In de eerste bouwfase van 1882 werd aan de Zusterstraat de Burgerschool  gebouwd en in de Zustersteeg de Tusschenschool . De tweede bouwfase is in 1893, met de bouw van het een extra klaslokaal. Onder de derde bouwfasen vallen de wijzigingen die zijn aangebracht rond 1980 ten behoeve van de vestiging van het Protestants Christelijke Vormingscentrum.

De wijzigen die in de derde fase zijn aangebracht waren van dusdanig slechte kwaliteit dat bij de restauratie- en herbestemmingsplannen is besloten deze fase geheel te verwijderen. Het restauratieplan is dan ook grotendeels gebaseerd op  het oorspronkelijke bouwplan van eind 19de eeuw. De oude structuur van lokalen is opnieuw herkenbaar in het gebouw. De oude schoolgang is in ere hersteld en de tegelvloer doet herinneren aan de bekende schoolgangen van vroeger.

De speelplaats tussen de Burgerschool en de Tusschenschool is vergroot. Eén van de lage aanbouwen is gesloopt om meer ruimte en lucht te creëren.Hiermee heeft de oude binnenstad van Gorinchem er een hofje bijgekregen, waar de nieuwe bewoners  – het herbestemmingsplan bied ruimte aan 16 wooneenheden voor verstandelijk gehandicapten jongeren en een toezichthoudend echtpaar – buiten kunnen zitten, elkaar kunnen ontmoeten, of rustig een boekje lezen onder een boompje. De binnenplaats is overdag toegankelijk voor bezoekers, zodat ook Gorcummers en bezoekers dit geheim van de stad kunnen ontdekken.

This entry was posted in Oude gebouwen. Bookmark the permalink.

Comments are closed.